2012 và Giải Nobel (P. 1/3) (Hoa Bắc cực)

Nói và nghe đến cái tên Nobel chắc ai cũng biết đó là ai? Và giải Nobel là giải gì? Alfred_Nobel_02

Hình Ông Alfred Bernhard Nobel

Thế nhưng cũng xin đề cập ngắn gọn một vài điều về ông Nobel và các giải Nobel để cùng nhớ lại….

Ông tên thật là Alfred Bernhard Nobel, người Thụy Điển, sanh ngày 21.10.1833 tại Stockholm, thủ đô Thụy Điển. Ông là con trai thứ ba của nhà khoa học Imanuel Nobel. Ông mất ngày 10.12.1896, tại Sanremon, Ý Đại Lợi. Hưởng thọ 63 tuổi. Ông là một nhà hóa học, một nhà kỹ nghệ, là người phát minh ra thuốc nổ và là một nhà tỷ phú.

Gia đình ông dời sang sinh sống tại Leningrad (nay là Sankt-Peterburg), Liên Sô vào năm 1942. Ông rất thích văn học, nhưng bố ông lại muốn ông học ngành khoa học. Từ đó ông cùng bố và các người anh nghiên cứu và chế tạo thủy lôi, địa lôi cùng vũ khí, thuốc nổ cho quân đội Nga. Sau khi Nga bại trận, nhà máy Nobel bị phá sản nên cả gia đình phải trở về Thụy Điển.

Sau khi về lại Thụy Điển ông nghiên cứu và chế tạo thành công chất Nitroglycerin, một loại chất nổ. Ông thành lập công ty, và làm ăn phát đạt, nhiều lúc nhà máy còn phải sản xuất cấp tốc để kịp giao hàng. Nhưng do chủ quan về tính năng an toàn, nên ngày 3 tháng 9 năm 1864, nhà máy sản xuất của ông phát nổ, rất nhiều công nhân thiệt mạng, trong đó có cả Emil, là người em của ông. Sau lần tai nạn đó, thuốc nổ hầu như bị mọi người bác bỏ, nhưng ông quyết không từ bỏ ý định chế tạo thuốc nổ. Từ việc chế tạo dynamite và các loại thuốc nổ khác cũng như công việc khai thác các giếng dầu ở Baku của ông và các anh em trai Ludvig và Robert Hjalmar (1829-1896) ông có được một gia sản to lớn.

Ít người biết rằng Alfred Nobel cũng là một nhà soạn kịch, Nemesis, một bi kịch bốn hồi về Beatrice Cenci, một phần lấy cảm hứng từ vở kịch thơ năm hồi của Percy Bysshe Shelley The Cenci, đã được in khi ông hấp hối, và toàn bộ số sách đó, trừ ba bản lưu bị đốt ngay sau khi ông chết, vì bị coi là một vụ scandal và báng bổ. Cuốn sách xuất bản lần đầu tiên còn lại (song ngữ tiếng Thuỵ Điển – Quốc tế ngữ) và được xuất bản tại Thuỵ Điển năm 2003. Vở kịch (tháng 5 năm 2003) vẫn chưa được dịch ra bất cứ một thứ tiếng nào ngoài Quốc tế ngữ.

Thi hài của ông Alfred Nobel được chôn cất tại Norra begravningsplatsen ở Stockholm. Thụy Điển.

Di Chúc và các giải Nobel

Nobel_Medal_intro

Hình Huy Chương Nobel

Ngày 27 tháng 11 năm 1895 tại Câu lạc bộ Thuỵ Điển – Na Uy ở Paris, ông Nobel đã ký chúc thư cuối cùng của mình trong đó phần lớn (94%) số tài sản và tiền lời thu được của ông được phát cho  các giải Nobel hàng năm cho bất kỳ ai không phân biệt quốc tịch. Ông chết sau một cơn đột quỵ vào ngày 10 tháng 12, 1896 tại Sanremo, Ý. Số lượng tiền mặt dành cho Quỹ Giải Nobel lúc bấy giờ là 31 triệu kroner (tương đương khoảng 4.223.500,00 USD).

Có giả thuyết cho rằng động lực thúc đẩy là do ông đọc Cáo Phó mà một tờ báo Pháp đăng tải và công bố sai lầm năm 1888 về cái chết của Nobel. Bản Cáo Phó viết Le marchand de la mort est mort (Nhà buôn cái chết đã chết) và tiếp tục viết, “Tiến sĩ Alfred Nobel, người đã trở nên giàu có sau khi phát minh ra cách thức giết con người nhanh chóng hơn bao giờ hết, đã qua đời ngày hôm qua.” Nhưng thật ra đó là cái chết của Ludvid, người anh của Alfred Nobel.

Theo di chúc thì các giải Nobel lúc đầu chỉ có 5 đó là các giải về Vật Lý, Hóa Học, Sinh Lý Học hay Y Khoa, Văn Học và giải về Hòa Bình, nhưng do chưa hoàn tất vì một số trở ngại nên phải đến 5 năm sau khi ông Alfred Nobel qua đời, quỹ tài trợ mới ra đời và giải Nobel đầu tiên được trao năm 1901, nhưng đến năm 1968, Ngân hàng Quốc gia Thụy Điển đưa thêm một giải về lĩnh vực khoa học kinh tế nhân dịp kỷ niệm 300 ngày thành lập ngân hàng quốc gia để tưởng nhớ nhà khoa học Alfred Nobel, người đã sáng lập ra giải Nobel và giải trao lần đầu tiên vào năm 1969 cho Ông Ragnar Frisch, người Na Uy và Ông Jan Tinbergen, người Hòa Lan.

Như vậy hàng năm có 6 giải Nobel được phát. Kết quả đoạt giải được công bố hằng năm vào tháng 10 và được trao (bao gồm tiền thưởng, một huy chương vàng và một giấy chứng nhận) vào ngày 10 tháng 12, kỷ niệm ngày mất của Nobel (nhưng ngày 10 tháng 12 hàng năm cũng là ngày Nhân quyền Quốc tế, được các nước trên thế giới kỷ niệm, là ngày Liên Hợp Quốc công bố Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền. Ngày này vào năm 1948, bà Eleanor Roosevelt, nguyên Đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ đã đại diện Liên Hợp Quốc tuyên đọc bản Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền lịch sử này tại Paris, Pháp. Ngày 4/12/1950, trong phiên họp toàn thể lần thứ 317, Liên Hợp Quốc chính thức công nhận ngày 10 tháng 12 hằng năm là “Ngày Nhân Quyền” (Human Rights Day). Trong những năm gần đây, Liên Hiệp Quốc còn chọn chủ đề cho ngày Nhân Quyền trong mỗi năm).

Nobel_Literature_1997_Diploma od Dairo_Fo

Hình Diplom Văn Học năm 1997

Giải thưởng cho vật lý, hóa học và kinh tế sẽ do Học Viện Hoàng Gia Thụy Điển; cho sinh lý học hay y học sẽ do viện Nobel Caroline ở Stockholm; và cho văn học thì do Viện Hàn lâm Thụy Điển cứu xét và trao tặng;  Riêng giải Nobel Hòa bình sẽ được quyết định bởi Ủy ban Giải Nobel Na Uy do Quốc hội Na Uy lập ra, và được trao phát ở Oslo thủ đô quốc gia Na Uy, địa điểm là sảnh đường Tòa Đô Chánh Thủ Đô Oslo. Trong các giải Nobel thì Giải Nobel Hòa Bình được xem là giải danh giá nhất so với các giải về văn học, y học, vật lý, hóa học, và kinh tế.

Các giải Nobel không bắt buộc phải được trao hàng năm, nhưng ít nhất phải được trao một lần cho mỗi 5 năm. Một giải khi đã trao thì không bao giờ bị tước. Giải Nobel được trao cho tối đa 3 người mỗi năm.

Alfred Nobel chưa bao giờ giải thích lý do tại sao ông lại chọn Na Uy là nước chịu trách nhiệm cứu xét và phát giải Nobel Hòa bình mà không là Thụy Điển. Có rất nhiều người cho rằng có lẽ ông Nobel muốn loại trừ việc các chính phủ nước ngoài có thể thao túng Giải Nobel Hòa bình, vì vậy ông đã chọn Quốc hội Na Uy, vốn không chịu trách nhiệm về quan hệ đối ngoại. Vì vào thời điểm Alfred Nobel viết di chúc, Thụy Điển và Na Uy gần như là một liên bang trong đó Chính phủ Thụy Điển chịu trách nhiệm lĩnh vực đối ngoại còn Quốc hội Na Uy chịu trách nhiệm lĩnh vực đối nội.

Ủy ban Giải Nobel Hòa Bình Na Uy hiện nay gồm các nhân vật: Ông Thorbjorn Jagland (sanh năm 1950), Bà Kaci Kullmann Five (sanh năm 1951), Bà Inger-Marie Ytterhorn (sanh năm 1941), Bà Berit Reiss-Andersen (sanh năm 1954), và ông Gunnar Stalsett (sanh năm 1935).

Huy chương các giải Nobel: Vật Lý, Hóa Học, Y Khoa, Văn Học do ông Erik Lindberg, người Thụy Điển thiết kế. Nhưng Huy chương Kinh Tế thì do ông Gunvor Svensson-Lundqvist. Tất cả các Huy chương này được đúc, làm bằng tay và được sản xuất tại hãng đúc tiền Quốc gia Thụy Điển ở Eskilstuna, Thụy Điển. Riêng Huy chương Nobel Hòa Bình thì do ông Gustav Vigeland, người Na Uy thiết kế. Và được đúc tại hãng đúc, chế tạo tiền Quốc gia Na Uy ở Kongsberg, tỉnh Buskerud, Na Uy. Tính từ năm 1901 cho đến năm 1980 các huy chương nặng 200 gr và có đường kính 66 med mer, và được làm bằng vàng 23. Nhưng sau đó phần căn bản của các Huy chương đều làm bằng vàng xanh 18, bề mặt bằng vàng 24.

Năm 2012, mỗi giải sẽ nhận một số tiền Thụy Điển, khoảng 8 triệu (khoảng 1,2 triệu USD), một Huy Chương của giải, và một Diplom (Bằng Khen).

Xin Xem Tiếp Phần 2/3 và Phần 3/3

Hoa Bắc cực

About motthoi6673pctdn

nơi gặp gỡ của các chs nk 6673 pctdn và thân hữu
Bài này đã được đăng trong Đời Sống, Xã Hội. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.

Trả lời

Mời bạn điền thông tin vào ô dưới đây hoặc kích vào một biểu tượng để đăng nhập:

WordPress.com Logo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản WordPress.com Đăng xuất /  Thay đổi )

Google photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Google Đăng xuất /  Thay đổi )

Twitter picture

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Twitter Đăng xuất /  Thay đổi )

Facebook photo

Bạn đang bình luận bằng tài khoản Facebook Đăng xuất /  Thay đổi )

Connecting to %s